İşçinin Yasal Çalışma Süresi

Çalışma süreleri

İşçinin Yasal Çalışma Süresi ve Buna Bağlı Hakları ile İşverenin Sorumluluğu

İşçinin, işyerinde çalıştırıldığı süreye çalışma süresi denir. İş Kanununa göre çalışma süresi haftada en çok 45 (kırkbeş) saat olarak belirlenmiştir. İşveren ve işçi tarafından aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünerek uygulanır. Haftada 5 gün çalışma olan işyerinde günlük çalışma günlük 9 saat olacaktır. Cumartesi günü öğlene kadar çalışılıyorsa bu saat toplam çalışmadan düşülerek, hafta içi günlük çalışma 8 saat olacaktır.
İş Yasası haftalık çalışma süresi ve bunun haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünmesi konularında esnek düzenlemeler getirmiştir. Haftalık çalışma süresini geçmemek koşulu ile farklı çalışma düzenlerine izin verilmektedir. Yasa esnek düzenleme yapılmasına izin vermekle birlikte bir işçinin günlük çalışma süresini 11 saatle sınırlamıştır. Günlük çalışma süresi, fazla çalışma, fazla mesaide dahil olmak üzere, en çok 11 saat olabilir. İşyerinde hangi çalışma düzeni tercih edilmiş olursa olsun işçi günlük 11 saatten fazla çalıştırılamaz. Genel kural bu olmakla birlikte iş yasası bazı durumlarda da işçinin, sağlık kuralları bakımından günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamayacağını düzenlemiştir. Örneğin; maden eritme veya döküm gibi ve benzeri işlerde çalışan işçiler günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. Bunlarla birlikte gece çalışmaları ile kadın ve çocuk işçilerin çalıştırılması durumlarında, çalışma saatlerine bazı sınırlamalar getirilmiştir. İş Yasasına göre, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.

Günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme ve ara verme saatleri, işyerlerinde işçilere duyurulur. İşin niteliğine göre işin başlama ve bitiş saatleri işçiler için farklı şekilde düzenlenebilir. Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, ara dinlenmesi verilir. Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir. Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak kullandırılabilir. Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırılabilir. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

İş Yasası, zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz. Ancak bu telafi çalışmaları, günlük en çok 11 saat olan çalışma süresini aşamaz ve günde üç saatten fazla olamaz. Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz.

Yasada belirtilen çalışma saati en üst sınır olduğundan, haftalık çalışma süresi olan kırkbeş saat işçi ile işveren arasında yapılacak anlaşma ve toplu iş sözleşmeleriyle indirilebilir. İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ne göre işveren, işçilerin çalışma sürelerini uygun araçlarla belgelemek zorundadır. Uygulamada işçinin günlük işe giriş ve çıkışlarında kart basması, giriş-çıkış saatlerinin deftere yazılarak imzalanması gibi yöntemler kullanılmaktadır. İşveren ve işçi tarafından sürelere dikkat edilmeli giriş çıkış saatleri düzenli tutulmalıdır. Yasanın belirlediği bu çalışma sınırlarına işveren tarafından uyulmadığı takdirde, işverene Bölge Çalışma Müdürlüğü tarafından idari yaptırım uygulanarak, idari para cezası verilir.

Yasal çalışma süresinden fazla yapılan çalışmalar, fazla mesai veya fazla çalışma ücreti olarak ücretlendirilmesi gerekmektedir. Bu konuya da başka bir yazımızda değineceğiz.

Av. Mustafa ÇİÇEK / 11.10.2013

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*